Sağlıklı uyku düzeni çocukların öğrenme becerisini hızlandırıyor

Avustralya’da yapılan bir araştırmayla gündüz uykusunun, okul öncesi çocukların öğrenme sürecine olumlu etki ettiği belirlendi. Yaşamın ilk yıllarında iyi bir uyku alışkanlığı edinmenin yetişkinlikte sağlıklı bir hayat için önemli olduğu vurgulanıyor. Çocuklarda sağlıklı uyku düzeninin sağlanması için ise ebeveynlerin dikkat etmesi gerekenler var.

Haber Merkezi
Haber Merkezi Tüm Haberleri

Süt çocukluğu döneminde ise (3 ay-1 yaş) gece uykularının süreleri artmaya başlar. Gece 10-14 saat arası uyuyan bebekler, gün içinde 2 veya 3’e bölünmüş olarak yaklaşık 3-4 saat arası uyurlar. 6 aylık olan bebekler gün içinde genellikle 2 kez uyurken, gece uyku süreleri de artmaya başlar. Neredeyse bebeklerin hepsi gece boyunca kısa süreli uyanır ve birçoğu kendiliğinden tekrar uykuya dalar.”
Bu noktada ebeveynlere önemli bir uyarıda bulunuyor Domaç:
“Bebek gece uyandığında bebeği yatağında bırakmaları, uyuyana kadar beklemeleri bebeğe kendi başına tekrar uykuya dalma alışkanlığını kazandırmak için önemlidir.”

Domaç’a göre 6 aylıkken edinilen uyku alışkanlığı sonraki yıllardaki uykunun temellerini atıyor. Uyanınca kucakta sallanan, yanında yatılan çocuklarda özellikle uykuya dalma güçlüğü ile giden uykusuzluk, gece uykusunun sık bölünmesi, gece korkuları, yatağa gitmek istememe gibi uyku ile ilgili sorunlar ortaya çıkabiliyor.
Çocukluk döneminde uyku seyri

Yürümeye başlayan çocuklarda (1-3 yaş arası) gece uyku süresi ise 10-12 saat arasında değişiyor. Çocuklar gün içinde artık 1 kez uyuyor. Domaç, bu dönemde yaşanabilecek sorunları da sıralıyor:

“Çocukların yaklaşık dörtte birinde uyumak için yatağa gitmeye direnme, zor uykuya dalma ve sık uyanma gibi uyku ile ilişkili şikayetler ortaya çıkmaya başlıyor. Az uyuyan çocuklarda gün içinde de davranışsal problemler görülebiliyor.”

Okul öncesi dönemde (3-5 yaş) artık gün içi uyumalar azalmaya ve sona ermeye başlıyor, gece uyku süreleri de 11-12 saat civarında oluyor. Domaç, “5 yaşına gelen çocukların yaklaşık dörtte üçü gündüz uykusuna yatmazlar” diyor.
Okul çağındaki çocuklarda uyku

Gelelim okula giden çocuklardaki (6-12 yaş) uyku düzenine… Gece boyunca 10-11 saat uyuduklarında gün içinde uyanık, zihinsel ve bedensel açıdan aktif oluyorlar. Prof. Dr. Domaç, gün içi kısa süreli uyuma ya da diğer deyimle şekerlemenin nadir görüldüğünü belirtiyor.

Çocukların uyku alışkanlıkları okul günü/hafta sonu, tatil günleri ve yaz aylarında değişiklik gösterebiliyor. Bu yaş grubundaki çocukların üçte birinde uyku problemleri görülebiliyor. Bunların ne olduğunu Domaç’tan öğreniyoruz:

“En sık görülen şikayetler uyku için yatağa gitme direnci, uykuyu başlatma güçlüğü, gün içi aşırı uykululuk görülebilir. Yetersiz uyku süresi, uyku apne sendromu, uyku hijyeninin kötü olması, kaygı bozukluğu ve depresyon bu şikayetlere neden olabilir. Uyku süresinin kısa olması nedeniyle dikkat ve hafızada etkilenme, karar verme, problem çözme ve öğrenme güçlüğünün yanı sıra yoğun stres, kaygı bozukluğu, depresyon, agresif davranış gibi psikiyatrik bulgular da eşlik edebilir. Yapılan bir çalışmada yetersiz uyku uyuyan çocuklarda bu bulguların yaklaşık 2 yıl devam ettiği, yani yeterli uyku uyumamanın uzun süreli olumsuz etkileri olabileceği belirtilmiştir.”

Gündüz uykusu ne zaman bırakılmalı?

Prof. Dr. Domaç, gündüz uyumanın süt çocuğu ve okul öncesi dönemlerinde öğrenme ve hafıza üzerine olumlu etkileri olduğunu vurguluyor. Gündüz uyuyan okul öncesi dönemdeki çocukların uyandıktan sonra harf-ses eşleştirmelerinde daha başarılı olduğunu gösteren araştırmaya değiniyor. “Farklı bir çalışmada ise gündüz uyumanın tek başına yeterli olmadığı, gece uykusunun düzenli ve yeterli sürede olması ile öğrenmenin daha kalıcı olduğu bulunmuştur” diyor.

Peki gündüz uykusu nasıl planlanmalı? Çocuk ne zamana kadar gündüz uyutulmalı? Domaç’ın bu sorulara yanıtı ise şöyle oluyor:

“Gündüz uykusunu bırakma için kesin bir yaş yoktur, çocuğun davranışları ve fiziksel bulguları bunda yol gösterici olmaktadır. Çocuğunuz gündüz uyumadığı zamanlarda yorgun ve huzursuz görünmüyorsa, gündüz uykusu için yattığı saat diliminde uykulu değilse ve aksine uykuya dalmakta zorlanıyorsa, gündüz uyuduğu için gece uykuya dalmakta güçlük çekiyorsa bu artık gün içinde uyumaya ihtiyacının kalmadığını gösterir.”
Çocuklarda görülen uyku problemleri

Dilsel gelişimin ve zihinsel muhakemenin oluştuğu okul öncesi dönemde uyku problemleri ortaya çıkabiliyor. Prof. Dr. Domaç, bu süreçte yaşanabilecek olumsuzlukları şöyle anlatıyor:

“Yatağa gitme saatini geciktirme, karanlıktan ve canavarlardan korktuğu için uykuya dalmak için direnme, kabus bozukluğu, uykudan korkuyla uyanma, uykuda yürüme gibi uyku hastalıkları bu dönemde başlayabilir.”

Prof. Dr. Domaç, erişkin döneminde görülen uyku hastalıklarının çocukluk döneminde de görülebildiğine vurgu yapıyor. “Çocukların uyku düzeni sorgulanırken çocuğun her gece yatağa gitmeden önce neler yaptığı, yatağa gidiş saati, uyuduğu odanın çevresel koşulları (odayı kardeşiyle mi paylaşıyor, odada televizyon var mı gibi), yattıktan sonra ne kadar sürede uykuya daldığı, gün içinde uyuyup uyumadığı, gün içinde uyursa gece uykuya daha zor geçip geçmediğine bakılmalı” diyerek ebeveynlerin hangi durumlara dikkat etmesi gerektiğini ise şu şekilde açıklıyor:

“Gece uyku sırasında sık uyanıp uyanmadığı, tekrar uyumakta güçlük yaşaması, kabus görme, bağırarak korkuyla uyanma, uykuda yürüme, horlama, nefes tıkanıklığı ile uyanma veya ebeveynlerin ya da kardeşinin fark ettiği uykuda geçici nefes durma atakları, nöbet geçirme ve gece yatağı ıslatma sorgulanmalıdır.

Sabah nasıl uyandığı, uyanmada güçlük çekip çekmediği, gün içinde aşırı uykululuk ve yorgunluk olup olmadığı, gün içinde şekerleme yapma ihtiyacı duyup duymadığı ya da gün içinde kolayca uykuya dalması, okul başarısı, derslere dikkatini verip veremediği de takip edilmelidir.”


Sosyal ilişkiler, aile bireyleri ve ebeveynlerle ilişki, ev ortamında yaşananlar, okul ve sosyal stres faktörlerinin de ebeveynler tarafından öğrenilmesi gerektiğini belirtiyor Domaç. Kaygı bozukluğu, depresyon, hiperaktivite ve dikkat eksikliği gibi durumların bu dönemde uyku bozuklukları ile birlikte görülebildiğini ifade ediyor. Peki bu davranış özellikleri görüldüğü takdirde ebeveynler ne yapmalı? Domaç’tan dinliyoruz:

“Çocuğunuzda bu bulguları gözlemliyorsanız öncelikle çocuk hekiminize danışmalı, bunlara yol açacak herhangi bir neden olup olmadığı araştırılmalıdır. Psikiyatrik problemler eşlik ediyorsa çocuk psikiyatri uzmanı tarafından değerlendirilmeli, uyku ile ilgili şikayetlerin psikiyatrik kökeni olup olmadığı araştırılmalıdır. Eğer çocuğunuzdaki şikayetler uyku bozukluklarından birini düşündürüyorsa uyku hastalıkları hekimine başvurulmalı ve gerekli hallerde uyku testleri yapılmalıdır.”

Kaynak: TRT Haber

# çocuk

02 Oca 2024 - 16:21 - Sağlık

Mahreç  Haber Merkezi


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Sakarya Yenigün Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Sakarya Yenigün Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Sakarya Yenigün Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Sakarya Yenigün Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.