Devlet, halk, hükümet ilişkisi üzerine

Sohbetimize kaldığımız yerden devam edelim.

Devlet nedir? Hükümet nedir? Devletin, hükümetin görevleri nelerdir?

***

Devlet, toprak bütünlüğüne bağlı olarak siyasal olarak örgütlenmiş millet veya milletler topluluğunun oluşturduğu tüzel varlıktır.

***

Devlet olabilmek için: İnsan topluluğu, egemenlik yeteneği, sınırları çizilmiş, kabul edilmiş toprakları olmalıdır. Başka bir ifade ile “insanı” olmayan, egemenliğini sağlayamamış, ispatlayamamış, sınırları belirlenmemiş toprak parçası olamayan bir yapıya devlet diyemeyiz. Bu unsurların simgesi olan da bayrak direği ve direğin ucunda dalgalanan bayraktır.

***

Devletin varlık sebebi nedir? Devlet niye kurulur?

*Devletin birinci görevi milletinin refahını sağlamaktır.

*Devletin diğer önemli görevlerinden birisi de egemenlik sınırları, toprak parçası üzerinde yaşayanlara adaleti sağlamalıdır.

*Devletin önemli görevlerinden birisi de milli güvenliği sağlamaktır.

*Milletin bekasını (var olmasını, kalıcılığını, sürekliliğini) sağlamaktır.

*Vatandaşlarının kendilerini geliştirmeleri, gerçekleştirmeleri için çağa uygun, bilimsel eğitim modeli geliştirmeli, uygulamalıdır.

Bu liste daha da uzatılabilir ama devletin olmazsa, olmaz görevlerinin başında bu unsurlar gelir.

***

Yukarıda sıralamaya çalıştığımız devletin görevlerini T.C. Anayasası bakımından değerlendirme çalışalım. Anayasamızın, “V. Devletin temel amaç ve görevleri” başlığının altında “Madde 5- Devletin temel amacı ve görevi, Türk Milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetini, sosyal hukuk devleti, adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal ve ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanların maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.” Görüldüğü gibi literatürde devletin görevlerinde belirtilen unsurlarla anayasamızda devletin temel amaç ve görevlerinin uyumlu olduğunu söyleyebiliriz.

***

Şimdi de hükümet nedir? Sorusunu irdelemeye çalışalım.

Hükümet, devletin gücünü kontrol eden ve yöneten otoritedir.

Hükümetin temel görevi; Uluslararası sözleşmeler, Anayasa, yasalar çerçevesinde devletin yönetimini yerine getirmektir.

***

Devlet kalıcı, demokratik ülkelerde hükümetler belirli bir süreliğine halk tarafından seçilir, yetkilendirilir, denetlenir; yetersiz kaldığında, verilen görevi yerine getiremediğinde yine halkın iradesiyle devletin yönetiminden uzaklaştırılır.

***

Devlet ile hükümet aynı şey midir? Bu durum toplumun kültürüyle, eğitim seviyesiyle ilgili olarak farklılık gösterebilir. Nispeten demokrasi, hukukun üstünlüğü gelişmemiş toplumlarda “hükümet=devlet” olarak algılanabilir. Böyle olunca da hükümeti uygulamalarını eleştirdiğinizde doğrudan devleti eleştirmişsiniz gibi algılanabilir.

***

Demokrasi, hukukun üstünlüğü bilinci gelişmiş, içselleşmiş; eğitim seviyesi nispeten daha yüksek olan toplumlarda “devlet” ile “hükümet” kavramı farklılaşmış; Devleti yönetenler halka hizmet etmekle görevlendirilmiş, yetkilendirilmiş geçici, memurlar olarak görülürler. Dolaysıyla eleştirilirler, denetlenirler; hukuk ve demokrasi sınırları içinde hesap sorulurlar.

***

Konuyu başka bir anlatımla ifade etmeye çalışırsak: Devleti gemiye, yolcuları millete; kaptan ve mürettebatını da gemiyi kullanan kaptan ve ekibine benzetebiliriz. Kapta ve ekibinin görevi gemiyi rotasında ulaşması gereken limana; yolcularını sağ-salim ulaştırmaktır. Gemisini kötü kullanan kaptanı eleştirdiğimizde gemiyi eleştirmiş olmayız.

***

Konuyu irdelerken şu veciz sözü de tam yerinde aktarmamıza fayda olacaktır: “Usta kapta fırtınalı, dalgalı denizde belli olur. Sığ denizde herkes gemiyi kullanabilir.”

***

Konumuza denk düşen, benim de çok sevdiğim söz de: “Hangi limana gideceğini bilmeyen kaptana rüzgârın nereden estiği fark etmez.”

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Seyfi Yücel - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Sakarya Yenigün Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Sakarya Yenigün Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Sakarya Yenigün Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Sakarya Yenigün Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.