2014-2023 arası Türkiye’de gelir dağılımı

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

1.Grup

6,2

6.1

6.3

6.3

6.1

6.2

5.9

6.1

6.0

5.9

2.Grup

10.9

10.7

10.7

10.7

10.6

10.9

10.6

10.8

10.4

9.8

3.Grup

15.3

15.2

14.8

14.8

14.8

15.2

14.9

15.1

14.7

14.0

4.Grup

21.7

21.5

20.9

20.9

20.9

21.4

21.1

21.3

20.9

20.5

5.Grup

45.9

46.5

47.4

47.4

47.6

46.3

47.5

46.7

48.0

49.8

Yakın zamanda Türkiye’de gelir dağılımı ile ilgili yazı yayımlamıştım. Fakat TÜİK, 29 Ocak’ta çok detaylı, oldukça bilimsel rapor yayımladı. Konunun önemi bakımından tekrar aktarmanın yararlı olacağını; en azından bir zararının olmayacağını düşünüyorum. Her zaman yapmaya çalıştığım gibi olabildiğince anlaşılır, sade bir şekilde aktarmaya çalışacağım.

Gelir dağılımı, bir ekonomide ortaya çıkan gelirin, geliri ortaya çıkaranlara nasıl paylaşıldığını gösteren ekonomik gösterge diye tanımlayabiliriz. Ülke düzeyinde, gelirin sosyal sınıflar arasında dağılımını ifade eder. Gelir dağılımı bir ülke ekonomisinin önemli verilerinden birisidir.

Yine en basit anlatımıyla ülkenin yıllık üretim gelirini bir tepsi börek, ekmek, tatlı gibi düşünelim. Üretilen ekmek, börek, tatlı üretenlere nasıl dağıtılacak? Gönül istiyor ki herkese eşit dağıtılsın ama bunu başarabilmek, başarmış bir ülkenin olmadığını; eşit dağılımın ütopik bir konu olduğunu belirtmekte fayda var. Eşit dağılım yerine adil dağılım kavramının ifade edilmesi daha doğru kabul edilmektedir.

Gelir dağılımı toplumu beş ana gruba ayırarak açıklanmaya çalışılır. 85 milyon nüfusumuzu 5 dilime ayırırsak her dilime 17 milyon vatandaşımız denk gelmektedir.

Yukarıdaki tabloyu bu bilgiler doğrultusunda açıklamaya çalışalım. 2014 yılında tolumun 1. Dilim yani en alt gelir grubunda olan vatandaşlarımız toplam gelirin % 6.2’sini almış. 2. Dilim, bir üst basamakta olanlar gelirin % 10.9, 3. Dilim % 15.3, 4. Dilim gelirin % 21.7, en üstte bulunan 5. Dilim gruba mensup olanlar gelirin % 45.9 pay aldığını görüyoruz.

Tabloyu dikkatle incelediğimizde on yıl sonra gelir dağılımında alt gelir grupta olanlar bakımından bozulduğunu, aleyhine geliştiğini görebiliyoruz. Şöyle ki: En alt dilimde olanlar 2014 yılında toplam gelirden % 6.2’lik pay alırken; 2023 yılında aldıkları payın 5.9’a düştüğünü görüyoruz.

2. Grup 2014 yılında toplam gelirden 10.9 alırken 2023 yılında bu oranın % 9.8’e düştüğünü; 3.Grup 2014 yılında gelirden % 15.3 pay alırken 2023 yılında gelirinin % 14.0’a düştüğünü; 4.Grupta olanalar 2014 yılında toplam gelirden % 21.7 pay alırken, 2023 yılında paylarının % 20.9’a düştüğünü görüyoruz. Alttan üste doğru dilimlere baktığımızda geride kalan on yıl içinde gelirlerinde azalma olduğunu görebiliyoruz.

Peki, kimler kazandı? Fizikte bileşik kaplar gibi birileri kaybetmişse başkaları kazanmış olmalı. İte kazananlar en üst dilimde olanlar. En üst dilimde olan 5.Grup mensupları (17 milyon yurttaşımız) 2014 yılında gelirden % 45.9 pay alırken, 2023 yılında aldıkları pay % 49.8’e yükselmiş. Çok açık görülüyor ki geride kalan on yılda alt gelir grubundan üst gelir grubunda önemli gelir akışı olmuş.

Gelir dağılımı analizlerinden birisi de Gini Katsayısıdır. Gini katsayısı 0 değerine yaklaştıkça gelir dağılımının kesimler arasında adil dağıldığını; uzaklaştıkça gelir dağılımının bozulduğunu ifade eder. 2014 yılında Türkiye’de Gini Katsayısı 0.391 iken, 2023 yılında gelir dağılımı bozulması sonucunda Gini Katsayısı 0.415’e çıktığını görüyoruz.

Bu değerlerin neyi ifade ettiğini kıyaslamak bakımından 2019 verilerine göre OECD ülkelerinden bazılarından örneklerle açıklamaya çalışalım. OECD ülkeleri içinde gelir dağılımının 0.248’ile Çek Cumhuriyeti’nin ilk sırada, 0.262 ile Belçika ve Norveç ikinci, üçüncü sırada olduğunu görüyoruz. Türkiye 0.415, Meksika 0.420, Şili 0.460 ile son sıralarda bulunmaktadır.

Adil gelir dağılımı, ekonomide önemli göstergelerden birisidir. Bir ülkenin toplam üretiminin kesimler arasında nasıl dağıldığını gösterir. Dengeli dağılırsa gelir adaleti dağlanmış olur. Gelir dağılımı bozuldukça en alt gelir grubunda olanlar gün geçtikçe fakirleşir, üst gelir grubunda olanların geliri gün geçtikçe artara. Böyle olunca da sosyal adalet bozulur, toplumda huzursuzluk artar. Atalarımızın deyimiyle: “Biri yer, biri bakar; kıyamet ondan kopar.”

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Seyfi Yücel - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Sakarya Yenigün Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Sakarya Yenigün Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Sakarya Yenigün Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Sakarya Yenigün Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.